SCANNALACH NACH BHFUIL ACH CÚPLA LÁ LE LEASUITHE A PHLÉ AR AN MBILLE GAELTACHTA, ARSA CONRADH NA GAEILGE & GUTH NA GAELTACHTA(20 Meith, 2012)

D’fháiltigh Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta roimh fhoilsiú Bhille Gaeltachta 2012 de chuid an Rialtais Dé Máirt (19 Meitheamh 2012) ach creideann na heagraíochtaí pobail go bhfuil go leor ceisteanna fós le freagairt maidir leis an reachtaíocht toisc easpa eolas sonrach faoina chur i bhfeidhm, faoina riaradh agus faoin measúnacht ar na pleananna Gaeilge atá ag a chroílár, agus gur scannalach an rud é nach bhfuil ach go dtí maidin amárach le leasuithe a mholadh.

I mí an Mheithimh anuraidh, cuireadh in iúl do Ghuth na Gaeltachta agus do Chonradh na Gaeilge go raibh an reachtaíocht thábhachtach seo, don Ghaeilge agus don Ghaeltacht, réidh le foilsiú roimh shamhradh 2011; bliain ina dhiaidh sin, foilsítear An Bille Gaeltachta 2012 agus ní thugtar ach cúpla lá don phobal le leasuithe a mholadh air agus chun plé a dhéanamh air, ó beidh an bille ag Céim 4 den phróiseas reachtaíochta faoin Déardaoin seo chugainn, 28 Meitheamh 2012.

 

Dar le Dónall Ó Cnaimhsí, Guth na Gaeltachta: “Tá imní mhór ar Ghuth na Gaeltachta faoi na pleananna teanga agus an chaoi go bhfuil ceantair ina bhfuil an Bhéarla in uachtar – Ceantair B faoi mar a leagadh amach sa Staidéar Cuimsitheach Teangeolaíoch ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht (SCT) – measctha le ceantair ina bhfuil an Ghaeilge in uachtar (Ceantair A) ins na ceantair pleanála teanga, faoi mar atá leagtha amach ag an Roinn go dtí seo. Deir seo linn go bhfuil an pholaitíocht á húsáid mar shlat tomhais in áit chritéir phleanála teanga faoi mar a bhí leagtha amach sa SCT.

“Beidh chuile rud ag brath anois ar na critéir a leagfaidh an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta síos, ‘sé sin cinneadh polaitiúil eile, in áit chritéir oibiachtúla phleanála teanga mar atá leagtha síos sa SCT. Is ualach mór sa bhreis é na pleananna teanga seo do ghrúpaí pobail atá ag feidhmiú ar bhunús deonach don chuid is mó, ach níl aon acmhainní sa bhreis le bheith curtha ar fáil; is deacair mar sin a shamhlú go bhfuil an Stát dáiríre faoin Ghaeltacht a shlánú.”

 

Creideann Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta go mba chóir go ndéanfaí aonad riaracháin den Gharda Síochána agus de na Cúirteanna a chur ar bun, don Ghaeltacht agus sa Ghaeltachta, a riarfaí trí mheán na Gaeilge. Creideann an dá eagras freisin gur chóir go mbeadh monatóireacht neamhspleách á déanamh ar na pleananna Gaeilge faoin mBille Gaeltachta 2012, agus nach bhfágfaí faoin Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta measúnú  a dhéanamh ar dhul chun cinn na bpleananna, ach go mbeadh ról ag Oifig an Choimisinéara Teanga i dtaca le cur i bhfeidhm éifeachtach na bpleananna.

 

Arsa Donnchadh Ó hAodha, Uachtarán Chonradh na Gaeilge: “Braitheann an iomarca sa Bhille Gaeltachta 2012 ar dhea-thoil an Aire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta a bheidh i gcumhacht ag aon am ar leith chun cúrsaí Gaeilge agus Gaeltachta na tíre a stiúradh go cumasach. Tá géarghá le struchtúr téagar, trédhearcach a sholáthar chun na pleananna Gaeilge seo ag croílár an Bhille Ghaeltachta a chur i bhfeidhm go héifeachtach, struchtúr a sheasfaidh an fód cuma cé hé nó cé hí an tAire atá in oifig, struchtúr atá oscailte don phobal, struchtúr a dhéantar monatóireacht neamhspleách air ag té ina bhfuil muinín ag an bpobal ann nó inti; níl aon amhras ann ach go bhfuil muinín as cuimse ag pobal na Gaeilge agus na Gaeltachta in Oifig an Choimisinéara Teanga.

“An bhuairt eile atá ar Chonradh na Gaeilge ná nach mbeidh Údarás na Gaeltachta ionadaíoch ar an bpobal ar a fhreastalaíonn sé air a thuilleadh, de réir mar a sheasann cúrsaí faoin mBille Gaeltachta faoi láthair agus uireasa toghchán poiblí ann do chomhaltaí Bhord an Údaráis. Tá an-bhaol ann gur ceapacháin pholaitíochta a bheidh sna ceapacháin chun Bhord Údarás na Gaeltachta mura mbíonn aon ionchur ón bpobal i dtoghchán na gcomhaltaí ar an mBord, ná mura mbíonn deis ag baill an phobail cur isteach ar an mBord, fiú má tá na sainscileanna a bheadh in oiriúint d’obair an Údaráis acu.”

 

Tá Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta ag éileamh go ndéanfaí airgead a shábháil trí líon níos lú comhaltaí a thoghadh gach bliain, ach go mbeadh méid áirithe fós á thoghadh ag an bpobal óir go bhféadfaí na toghcháin do Bhord Údarás na Gaeltachta á rith ag an am céanna leis na toghcháin áitiúla sna ceantair éagsúla. Tá na heagrais ag moladh freisin go mbainfí leas as córas ceapacháin oscailte do Bhord Údarás na Gaeltachta le comhaltaí eile an Bhoird a cheapadh, amhlaidh ceapacháin le Bord RTÉ.

 

Tá Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta ag lorg soiléiriú ón Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta maidir leis na critéir agus leis an tacaíocht a bheidh ann do phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta agus pleananna Gaeilge á n-ullmhú agus á ngníomhú acu faoin mBille Gaeltachta 2012.

 

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.